Public research record
Surp Nigoğayos Mezarlığı
Topkapı Ermeni Mezarlığı, Ermeni toplumunun el konan mülkleri arasında yeri ve nasıl kaybedildiği netleşememiş bir taşınmaz olarak öne çıkmaktadır. Tarihi 17. yüzyıla dayanan ve 1839’da tapuya nam-ı mevhum olarak “Kevork veledi Atam” adına tescil edilen mezarlığın adresi “Topkapı dışında, Gümüşsuyu semtindeki Merkez Efendi Mahallesi”dir. Kilise arşivindeki kayıtlara göre buraya son olarak 7 Nisan 1896’da defin yapılmıştır. 1913 Beyannamesi’nde 13. sırada gösterilen ve Davutpaşa Caddesi’nde bulunan mezarlık, 1936 Beyannamesi’nde de hayrat olarak geçer. Vakfın arşivindeki belgelerden, en son defin işi yapıldıktan sonra, mezarlığın, Mithat Paşa adına yaptırılan bir köşk ve çiftliğin sahipleri tarafından işgal edildiği, mezar taşlarının söküldüğü ve arazinin tarlaya dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca, 26 Eylül 1908 tarihli Servet-i Fünun gazetesinde, Mithat Paşa’nın adı zikredilmeden, Topkapı civarında bulunan Ermeni mezarlığının bir devlet görevlisi tarafından zaptedilip vatandaşlara satıldığı, gerekli incelemelerin ardından arazinin mezarlık olduğunun anlaşıldığı ve iadesi için emir verildiği aktarılır. Mezarlık ve çevresi İstanbul’un tarihi sınırlarını belirleyen surların hemen dışında kaldığı için 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarında yapılan birçok şehir haritasında yer almamıştır. Vakfın arşivinde bulunan bir krokiye göre birbirinin çaprazında blunan mezarlık ile Mithat Paşa Çiftliği’nin yerlerinde bugün Ülker fabrikası ile Mithat Paşa sanayi sitesi vardır. 1943’te Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Başbakan Şükrü Saraçoğlu ve İçişleri Bakanı Hilmi Uran’ın mzalarının yer aldığı bir kararnameyle Topkapı dışındaki Mithat Paşa Çiftliği’nin yaklaşık 55 bin metrekarelik arazisi imara açılır. Ülker Fabrikası’nın Davutpaşa Caddesi üzerindeki ilk fabrikasına taşınması bu tarihlere denk gelir.1 Tapuda yapılan bir araştırmada, üzerinde fabrikanın yer aldığı parsellerden birinin geçmişinde Ermeni mezarlığı kaydı görülmüşse de, bu belgenin kopyasını edinmek mümkün olmamıştır. Bu durum, vakıfların mülkleriyle ilgili resmi kayıtlara ulaşma konusunda yaşadıkları zorlukların tipik bir örneğidir. Vakıf, mezarlığın iadesi için Avrupa Birliği uyum süreci çerçevesinde kabul edilen kararlar doğrultusunda başvuru yapar ancak başvuru, mezarlıkların belediyelere devredilmiş olduğu gerekçesiyle reddedilir.2 Vakıf, 27 Ağustos 2011 tarihli kanun hükmünde kararnameyle mezarlığın iadesi için yeni bir başvuruda bulunmuştur. Eylül 2012 itibariyle başvurunun sonucu belli değildir. "Topkapı civarında Ermeni mezarlığı olarak belirlenen yere Rumlar tarafından yapılan müdahelelere dair." 1
- Période
- —
- Géographie
- —
- Type
- cimetière
- Géométrie
- Point
- Coordonnées
- 41,02068, 28,91258
- Fiabilité
- source coordinate
Surp Nigoğayos Mezarlığı
western_armenia